’n Huurkoopooreenkoms met ’n deposito en maandelikse paaiemente uitwerk, tussen geldeenhede herlei, en die saamgestelde formule vir bevolkingsgroei gebruik.
Kyk die video (Engels)
1Huurkoop
Huurkoop is om op krediet te koop: jy betaal ’n deposito, en dan gelyke maandelikse paaiemente op die balans. Die rente word gehef as enkelvoudige rente op die balans vir die volle periode.
rente = balans × i × n
totaal verskuldig = balans + rente
maandelikse paaiement = (totaal verskuldig)/(aantal maande)
- 1Deposito = 10% van R12 000 = R1 200.
- 2Balans = 12 000 − 1 200 = R10 800.Rente word op die balans gehef, NIE op die kontantprys nie.
- 3Rente = 10 800 × 0,15 × 3 = R4 860.Enkelvoudige rente oor die volle 3 jaar.
- 4Totaal verskuldig = 10 800 + 4 860 = R15 660.
- 5Maandelikse paaiement = (15 660)/36 = R435,00.3 jaar = 36 maande.
Om die rente op die volle R12 000 te hef, is die klassieke fout. Die deposito word dadelik betaal, dus word rente net gehef op wat nog verskuldig is.
Die totaal wat werklik betaal word, is deposito + totaal verskuldig = R1 200 + R15 660 = R16 860 — R4 860 meer as die kontantprys. Vrae vra dikwels presies daardie vergelyking.
2Buitelandse wisselkoerse
’n Wisselkoers sê vir jou hoeveel rand een eenheid van ’n ander geldeenheid kos. As die koers R18,50 per dollar is, dan is $1 = R18,50.
- 1240 × 18,50.Dollar → rand: vermenigvuldig met die koers.
- 2= R4 440.
- 1(9 250)/18,50.Rand → dollar: deel deur die koers.
- 2= $500.
Hierdie koers word as rand per dollar gegee (R18,50 koop $1), dus beteken rand → dollar om deur 18,50 te deel, en dollar → rand om te vermenigvuldig. Kontroleer die grootte: ’n rand is baie minder werd as ’n dollar, dus moet ’n randbedrag ’n kleiner getal dollar gee — as jou antwoord baie groter uitgekom het, het jy vermenigvuldig waar jy moes gedeel het. Lees altyd wat EEN eenheid van die gegewe geldeenheid kos voordat jy kies.
’n Verswakkende rand (die koers styg van R18,50 na R19,50) maak invoere, petrol en oorsese reise duurder, maar maak Suid-Afrikaanse uitvoere goedkoper vir buitelandse kopers.
3Bevolkingsgroei
’n Bevolking groei saamgesteld, omdat elke jaar se groei op die nuwe, groter bevolking bereken word.
- 1A = 1 200 000(1 + 0,018)5.i = 1,8% = 0,018.
- 2= 1 200 000(1,018)5.
- 3≈ 1 311 959 mense.Rond af tot ’n heelgetal — jy kan nie ’n deel van ’n persoon hê nie.
Oefeninge
Werk elkeen uit en klik dan om die antwoord te sien.
- 1’n Yskas kos R12 000. ’n Deposito van 10% word betaal. Bereken die deposito en die balans verskuldig.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
Deposito = R1 200; balans = R10 800 - 2Die balans van R10 800 word oor 3 jaar teen 15% p.j. enkelvoudige rente terugbetaal. Bereken die rente.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
10 800 × 0,15 × 3 = R4 860 - 3Bereken die maandelikse paaiement vir daardie huurkoopooreenkoms.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
(15 660)/36 = R435,00 - 4Hoeveel meer as die kontantprys betaal die koper altesaam?
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
R1 200 + R15 660 = R16 860, wat R4 860 meer is - 5’n Kamera kos $240. Die koers is R18,50 per dollar. Bereken die koste in rand.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
240 × 18,50 = R4 440 - 6’n Toeris ruil R9 250 om in dollar teen R18,50 per dollar. Hoeveel dollar ontvang sy?
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
(9 250)/18,50 = $500 - 7’n Dorp van 1 200 000 groei teen 1,8% p.j. Skat die bevolking ná 5 jaar.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
1 200 000(1,018)⁵ ≈ 1 311 959 - 8Verduidelik die effek op die petrolprys wanneer die rand teenoor die dollar verswak.
Wys antwoord ▾Versteek antwoord ▴
Olie word in dollar gekoop, dus beteken ’n swakker rand dat meer rand per dollar nodig is, en die petrolprys styg.
Vinnige vasvra
5 vinnige vrae oor wat jy pas gelees het. Doen dit wanneer jy gereed voel.
Oefen dit nou
Laai Graad 10-vraestelle en -werkkaarte oor hierdie onderwerp af (in Engels).